‘ยศชนัน’ ถก 2 นักวิทย์รางวัลโนเบลสาขาเคมี จ่อดึงนวัตกรรม ‘วัสดุรูพรุน’ นำร่องสู้ฝุ่น PM2.5 ในไทย พร้อมรับเสียงเชียร์ไทยเดินถูกทางด้านเวลเนส แต่แนะนักวิจัยต้องทลายกำแพงทำงานข้ามสาย
วันนี้ (5 ต.ค. 2569) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เดินหน้าดึงผู้เชี่ยวชาญระดับโลกช่วยแก้ปัญหาประเทศ โดยได้เข้าหารือกับผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีถึง 2 ท่าน ได้แก่ ศ.ดร.ซูซูมุ คิตางาวะ จากมหาวิทยาลัยเกียวโต (เจ้าของรางวัลปี 2568) และ นายโคอิจิ ทานากะ จากบริษัท ชิมัดสึ (เจ้าของรางวัลปี 2545)
ไฮไลต์สำคัญคือการพูดคุยกับ ศ.ดร.คิตางาวะ ถึงการนำเทคโนโลยี “วัสดุรูพรุน” (Porous Materials) ที่มีคุณสมบัติในการกักเก็บก๊าซ มาประยุกต์ใช้แก้ปัญหาระดับชาติของไทยอย่างฝุ่น PM2.5 โดยเตรียมศึกษาความเป็นไปได้เพื่อจัดตั้งโครงการนำร่องในไทยเร็วๆ นี้
นอกจากนี้ ยังได้หารือถึงความคืบหน้าของบริษัท Atomis ซึ่งเป็นสตาร์ตอัปที่ต่อยอดจากงานวิจัยของ ศ.ดร.คิตางาวะ ที่มุ่งเน้นการสร้างวัสดุใหม่จากอากาศ
ศ.ดร.ยศชนัน ระบุว่า ปัจจุบัน ศ.ดร.คิตางาวะ มีทีมนักวิจัยหลังปริญญาเอกเข้ามาทำงานในไทยแล้วที่สถาบันวิทยสิริเมธี (VISTEC) ก้าวต่อไปคือการเตรียมจัดประชุมวิชาการ (Symposium) เพื่อขยายเครือข่ายงานวิจัยด้านนี้ให้ครอบคลุมพื้นที่อื่นๆ ของไทย
ด้าน ศ.ดร.คิตางาวะ ได้ให้คำแนะนำที่น่าสนใจว่า ประเทศไทยต้อง “กล้าลงทุน” ในวิทยาศาสตร์พื้นฐาน แม้จะยังมองไม่เห็นผลตอบแทนเชิงพาณิชย์ในระยะสั้น พร้อมแนะให้รัฐบาลสนับสนุนอย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 20 ปี และต้องให้ความสำคัญกับการปั้นนักวิจัยรุ่นใหม่
ขณะที่ นายโคอิจิ ทานากะ อีกหนึ่งเจ้าของรางวัลโนเบล มองว่าไทยวางยุทธศาสตร์ได้ดีมากในการมุ่งสู่อุตสาหกรรมเวลเนส (Wellness) ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่มีความซับซ้อน ต้องผสานความรู้หลายสาขา และไทยมีศักยภาพพอที่จะสร้างความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในด้านนี้ได้
อย่างไรก็ตาม นายทานากะ ฝากข้อคิดถึงวงการวิจัยไทยว่า ในอดีตวิทยาศาสตร์อาจแบ่งสาขากันชัดเจน แต่การสร้างนวัตกรรมใหม่ในอนาคต ทุกสาขาต้องบูรณาการร่วมกัน จึงอยากเห็นนักวิจัยไทยทลายกำแพงและหันมาพูดคุยทำงานข้ามสายให้มากขึ้น
ศ.ดร.ซูซูมุ คิตางาวะ (โนเบลปี 2568) – ได้รับรางวัลร่วมกับ ศ.ริชาร์ด ร็อบสัน และ ศ.โอมาร์ ยากี จากผลงานพัฒนา “โครงข่ายโลหะ-สารอินทรีย์” (MOFs) ซึ่งเป็นวัสดุรูพรุนที่มีโพรงจิ๋วซ่อนอยู่ สามารถดักจับและกักเก็บสารเป้าหมายได้ เช่น การดึงน้ำจากอากาศในทะเลทราย หรือการดักจับ CO2 และก๊าซพิษ
นายโคอิจิ ทานากะ (โนเบลปี 2545) – ได้รับรางวัลร่วมกับ จอห์น เฟนน์ และ เคิร์ท วูทริช จากผลงานพัฒนาเทคนิควิเคราะห์โปรตีนและโมเลกุลชีวภาพ โดยคิดค้นวิธี Soft Laser Desorption ใช้เลเซอร์ทำให้โมเลกุลขนาดใหญ่กลายเป็นไอออนโดยไม่แตกสลาย ทำให้สามารถวิเคราะห์เชิงลึกด้วยเครื่องแมสสเปกโตรเมทรีได้