Data Center ผุดขึ้นทั่วกรุงเทพฯ ใกล้ชุมชน แต่เมื่อ THE STANDARD ไล่ถามหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า กรุงเทพฯ มี Data Center อยู่ทั้งหมดกี่แห่ง ตั้งอยู่ที่ไหนบ้าง และใครคือเจ้าภาพหลักในการกำกับดูแล กลับยังไม่มีใครตอบได้ชัดเจน
Data Center กำลังผุดขึ้นทั่วกรุงเทพฯ ข้อมูลจาก Data Center Map ระบุว่า ประเทศไทยมี Data Center จำนวน 65 แห่ง ในจำนวนนี้มากถึง 45 แห่งตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ และหลายแห่งตั้งอยู่ใกล้ชุมชน
ทีมข่าว THE STANDARD ลงพื้นที่ไปยัง Data Center แห่งหนึ่งตั้งอยู่ภายในซอยรามคำแหง 28 ท่ามกลางชุมชนในกรุงเทพมหานคร โดย Data Center แห่งนี้ ศุภณัฐ มีนชัยนันท์ สส.กรุงเทพมหานคร พรรคประชาชน ให้ข้อมูลว่า มีการจัดเก็บน้ำมันเกือบ 500,000 ลิตร เพื่อใช้เป็นพลังงานสำรองให้กับเครื่องกำเนิดไฟฟ้า
THE STANDARD จึงลองสอบถามประชาชนในบริเวณใกล้เคียงว่า ทราบหรือไม่ว่าอาคารดังกล่าวคืออะไร และรู้จัก Data Center มากน้อยเพียงใด คำตอบของทุกคนคือ “ไม่รู้”
ดังนั้นคำถามสำคัญคือ เหตุใด Data Center จึงสามารถตั้งอยู่กลางกรุงเทพฯ และใกล้กับพื้นที่ชุมชนได้เช่นนี้
ส่วนหนึ่งมาจากการที่ Data Center ไม่ถูกนิยามเป็น ‘โรงงาน’ ตาม พ.ร.บ.โรงงาน พ.ศ. 2535 และไม่ได้อยู่ในประเภทโครงการที่ต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA ส่งผลให้ Data Center หลายแห่งสามารถยื่นขออนุญาตในลักษณะคลังสินค้าหรือศูนย์เก็บข้อมูล โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการ EIA ก่อนการก่อสร้าง
ในขณะที่ Data Center ในซอยรามคำแหง 28 มีข้อมูลว่าจัดเก็บน้ำมันประมาณ 429,000 ลิตร ซึ่งยังต่ำกว่าเกณฑ์ 500,000 ลิตรตาม พ.ร.บ.ควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง จึงไม่เข้าเกณฑ์การกำกับดูแลในระดับเดียวกับสถานที่ที่มีการเก็บน้ำมันตั้งแต่ 500,000 ลิตรขึ้นไป
เพื่อหาคำตอบว่า Data Center เหล่านี้สามารถเข้ามาตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ ได้อย่างไร ปัจจุบันมีอยู่ทั้งหมดกี่แห่ง และหน่วยงานใดมีหน้าที่กำกับดูแลด้านความปลอดภัย THE STANDARD ได้สอบถามไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายแห่ง แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่มีหน่วยงานใดสามารถให้ข้อมูลภาพรวมได้อย่างชัดเจน
ทางกรุงเทพมหานครระบุว่า อยู่ระหว่างการจัดตั้งทีมเพื่อศึกษาเรื่องดังกล่าว ขณะที่กระทรวงอุตสาหกรรมให้ข้อมูลเบื้องต้นว่า ยังไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง เนื่องจากไม่ได้อยู่ในคณะกรรมการ Data Center และจะเข้ามาเกี่ยวข้องในกรณีที่ Data Center ตั้งอยู่ภายในนิคมอุตสาหกรรม
เมื่อเป็นเช่นนั้น THE STANDARD จึงสอบถามไปยัง ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ในฐานะรองประธานกรรมการคนที่ 1 ของคณะกรรมการ Data Center
ไชยชนก ระบุว่า ได้รับรายงานมาระยะหนึ่งแล้วว่า มี Data Center หลายแห่งกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ที่ไม่ได้รับอนุญาต แต่ขณะนี้ยังไม่สามารถระบุจำนวนที่แน่ชัดได้
ส่วนกรณี Data Center ที่กักตุนน้ำมันเพื่อนำไปปั่นไฟ ไชยชนก เปิดเผยว่า ได้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงสำนักงานตำรวจแห่งชาติให้เข้าตรวจสอบแล้ว เบื้องต้นคาดว่ามีการเก็บน้ำมันอยู่จริง แต่ยังไม่ทราบปริมาณที่แน่นอน และต้องตรวจสอบเช่นกันว่าเข้าข่ายผิดกฎหมายหรือไม่
ไชยชนก ยังระบุว่า จำเป็นต้องตรวจสอบต่อไปว่า Data Center เหล่านี้เริ่มตั้งขึ้นตั้งแต่เมื่อใด และอย่างไร เพราะไม่ได้รับอนุญาต หากริเริ่มตั้งแต่ช่วงที่ยังไม่มีกฎระเบียบใดๆ ก็ต้องมาพิจารณาว่าจะดำเนินการอย่างไรต่อไป
ขณะที่ เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในฐานะประธานกรรมการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ระบุว่า จะมีการหารือเพื่อจัดระเบียบเรื่องดังกล่าว เนื่องจากยังพบว่า Data Center บางส่วนมีเอกสารรับรองที่ยังไม่เรียบร้อย
ศุภณัฐ เปิดเผยกับ THE STANDARD ว่า ประเด็นไม่ได้อยู่เพียงว่า Data Center สามารถตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ ได้หรือไม่ แต่อยู่ที่ว่าเมื่อเข้ามาตั้งอยู่ท่ามกลางชุมชนแล้ว ผลกระทบและความเสี่ยงต่างๆ ถูกกำกับดูแลมากเพียงใด
Data Center ต้องทำงานตลอด 24 ชั่วโมง จึงมีทั้งการใช้ไฟฟ้าและน้ำ การระบายความร้อน เสียงจากระบบต่างๆ รวมถึงการเก็บน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง สิ่งเหล่านี้เป็นเหตุผลว่าทำไมรัฐจึงจำเป็นต้องมีหลักเกณฑ์เฉพาะสำหรับ Data Center โดยเฉพาะเมื่ออาคารเหล่านี้ตั้งอยู่ใกล้พื้นที่พักอาศัย
เขาระบุว่า ก่อนหน้านี้เคยเสนอให้กรุงเทพมหานครใช้การจัดทำผังเมืองรวมฉบับใหม่เป็นโอกาสกำหนดพื้นที่หรือ Zoning สำหรับ Data Center โดยเฉพาะ แต่ผังเมืองฉบับใหม่ที่นำมาเปิดรับฟังความคิดเห็นกลับยังไม่มีนิยามหรือข้อกำหนดเฉพาะสำหรับ Data Center
ศุภณัฐ ยังระบุอีกว่า ในช่วงที่ประเทศไทยกำลังเร่งดึงดูดการลงทุน Data Center หน่วยงานรัฐกลับยังไม่มีการทำงานร่วมกันเพื่อจัดวางระบบกำกับดูแลให้ทันกับการลงทุนที่กำลังเกิดขึ้น
เขามองว่า BOI ทำหน้าที่ส่งเสริมการลงทุน ขณะที่หน่วยงานด้านอาคาร ผังเมือง และสิ่งแวดล้อมยังไม่มีข้อกำหนดเฉพาะที่ชัดเจน ทั้งในเรื่องสถานที่ตั้ง การก่อสร้าง และการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
ประเด็น Data Center ถูกพูดถึงอย่างจริงจังมาตั้งแต่ช่วงรัฐบาลเศรษฐา ทวีสิน ในปี พ.ศ.2566 แต่จนถึงปี พ.ศ.2569 ไทยยังไม่มีกฎหมายเฉพาะที่จะเข้ามาจัดระเบียบและกำกับดูแลธุรกิจประเภทนี้อย่างเป็นระบบ
บทสรุปจากการตรวจสอบ ณ เวลานี้จึงพบว่า Data Center หลายแห่งได้เข้ามาตั้งอยู่ในพื้นที่กรุงเทพฯ แล้ว แต่แม้จะเกี่ยวข้องทั้งกับการใช้พลังงาน การจัดเก็บเชื้อเพลิง ความปลอดภัย และผลกระทบต่อชุมชน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังไม่มีข้อมูลภาพรวมที่ชัดเจนว่า มี Data Center อยู่ทั้งหมดกี่แห่ง ตั้งอยู่ที่ใดบ้าง และใครคือหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบกำกับดูแล
