น.ส.กีรติญา ครองแก้ว นักวิเคราะห์ ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ (SCB EIC) เสวนาในหัวข้อ มอง Data Center ไทยให้ไกลกว่าตัวเลขลงทุน : เราอยู่ตรงไหน และใครได้ประโยชน์ ว่า การเติบโตของการลงทุน Data Center ในประเทศไทย ในไตรมาส 1/69 สัดส่วนมูลค่าการขอรับส่งเสริมการลงทุน Data Center มูลค่ารวม 1,017 พันล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปี 68 มูลค่ารวม 1,877 พันล้านบาท จากความต้องการพื้นที่จัดเก็บข้อมูลที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัล
- 3 ปัจจัยทำไมไทยจึงกลายเป็นเป้าหมายของนักลงทุน
1. ความต้องการพื้นที่จัดเก็บและประมวลผลข้อมูลเพิ่มขึ้น :
การใช้งาน AI และ Cloud ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งในไทยและอาเซียน ทำให้ความต้องการพื้นที่จัดเก็บข้อมูลและกำลังประมวลผลสูงขึ้น
การให้ความสำคัญกับ Data Residency มากขึ้น ทำให้มีความต้องการจัดเก็บข้อมูลในประเทศมากขึ้น ส่งผลให้ Cloud provider และองค์กรขนาดใหญ่ต้องมี Infrastructure (Data Center) ในไทย
2. ความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานและ Ecosystem ด้านดิจิทัล :
ความพร้อมของโครงข่ายโทรคมนาคม โดยอินเทอร์เน็ต Fixed Broadband ของไทยมีความเร็วติด Top ของโลก และโครงข่าย Submarine Fiber ที่เชื่อมต่อในระดับนานาชาติ ซึ่งช่วยลดข้อจำกัดด้าน latency ซึ่งเป็นหัวใจของ Data Center
Ecosystem ที่มีความพร้อม ทั้งนิคมอุตสาหกรรม ระบบไฟฟ้า และบริการสนับสนุนที่ช่วยลดระยะเวลาและความเสี่ยงในการพัฒนาโครงการ Data Center
3. การมองหา Regional Hub ใหม่ใน ASEAN ของนักลงทุน :
ข้อจำกัดของ Singapore ซึ่งการสร้าง Data Center ใหม่ ต้องผ่านการอนุมัติจากภาครัฐเท่านั้น ส่งผลให้ไม่สามารถขยายพื้นที่ได้ทันความต้องการ นักลงทุนจึงกระจายการลงทุนไปยังมาเลเซีย อินโดนีเซีย และไทย
นโยบายส่งเสริมการลงทุนของไทย ในกลุ่ม Data Center และ Cloud Services ซึ่งเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมายที่ภาครัฐให้การสนับสนุน
- กลุ่มธุรกิจที่ได้ประโยชน์จาก Data center
การเข้ามาของ Data Center สร้างโอกาสต่อเนื่องให้กับธุรกิจไทยในหลายกลุ่ม ทั้งในช่วงการก่อสร้างที่ใช้เงินลงทุนสูง ขณะที่ช่วงดำเนินงานมีการจ้างงานที่ไม่มากนัก และความต้องการแรงงานทักษะสูง โดยกลุ่มธุรกิจที่จะได้รับประโยชน์จาก Data center ได้แก่
1. ช่วงก่อสร้าง (Construction Phase) : ที่ดินและนิคมอุตสาหกรรม, ออกแบบและก่อสร้าง, IT Hardware & Servers, ระบบไฟฟ้าและไฟสำรอง, ระบบ Cooling, การติดตั้ง Fiber และ Network และ Security และ Fire safety
2. ช่วงดำเนินงาน (Operation Phase) : ไฟฟ้า น้ำ และ Utilities, Telecom / Interconnection, Facility management และ Maintenance, Cybersecurity และ Managed cloud, IT Software และ AI services, Staffing และอื่น ๆ
อย่างไรก็ตาม แม้การก่อสร้าง Data Center สร้างโอกาสให้ธุรกิจไทยหลายกลุ่ม โดยเฉพาะผู้รับเหมาก่อสร้าง และการวางระบบโครงข่าย แต่เม็ดเงินลงทุนกว่า 40-50% อยู่ในกลุ่ม IT ซึ่งพึ่งพาการนำเข้าสูง โดยในช่วงดำเนินงาน Data Center สร้างรายได้ต่อเนื่องให้กับธุรกิจพลังงานและสาธารณูปโภค แต่ใช้ทรัพยากรสูง ขณะที่การจ้างงานโดยตรงที่ไม่มาก และยังคงพึ่งพาบริการ Software จากต่างประเทศเป็นหลัก
- ประโยชน์-ข้อกังวลจากการลงทุน Data Center
การเข้ามาของ Data Center ช่วยยกระดับโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และสร้างโอกาสให้ธุรกิจไทย ขณะที่ยังมีข้อกังวลด้านไฟฟ้า-น้ำ การเพิ่ม Local Content และประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยให้มากขึ้น
1. ประโยชน์จากการลงทุน Data Center :
สร้างโอกาสให้ธุรกิจไทยใน Supply Chain เช่น งานก่อสร้าง ระบบไฟฟ้า ระบบทำความเย็น การเชื่อมต่อโครงข่าย และบริการบำรุงรักษา
หนุนการพัฒนา Digital Ecosystem โดยเฉพาะบริการ Cloud, AI และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล
ช่วยกระตุ้นการใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัล และระบบ AI ของภาคธุรกิจ จากการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อม
เพิ่มความมั่นคง และความยืดหยุ่นของระบบข้อมูล รวมถึงสนับสนุนการจัดเก็บ และประมวลผลข้อมูลภายในประเทศ
เปิดโอกาสในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและองค์ความรู้ จากผู้ให้บริการระดับโลกสู่ผู้ประกอบการและแรงงานไทย
2. ข้อกังวลจากการลงทุน Data Center :
ใช้ไฟฟ้าและน้ำในปริมาณสูง ซึ่งมีโอกาสกดดันต่อการใช้ไฟฟ้าและน้ำของภาคธุรกิจอื่น รวมถึงชุมชนในพื้นที่
สร้างประโยชน์ให้กับเศรษฐกิจได้จำกัด ทั้งการพึ่งพาอุปกรณ์นำเข้า ใช้ Local Content ต่ำ และสร้างการจ้างงานโดยตรงค่อนข้างจำกัด
การลงทุนพัฒนา Data Center เป็นเฟส เพื่อลดความเสี่ยงจากการลงทุนที่สูงกว่าความต้องการ (Oversupply) ทำให้การใช้ไฟ-น้ำอาจต่ำกว่า หรือแตกต่างจากที่ขอไว้ ส่งผลให้ภาครัฐและผู้ให้บริการสาธารณูปโภควางแผนกำลังรองรับได้ยาก
ปัจจุบันไทยยังมีฐาน Data Center ที่ค่อนข้างเล็ก เมื่อเทียบกับประเทศในอาเซียน ขณะที่มี Pipeline สูงเป็นอันดับ 3 ของอาเซียน โดย 75% ยังอยู่ในช่วง Early Stage ประเทศอาเซียน ต่างกำหนดการให้สิทธิประโยชน์การลงทุน และเกณฑ์คัดกรอง Data Center ที่แตกต่างกัน ตามระดับการพัฒนาของตลาด และความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานของแต่ละประเทศ น.ส.กีรติญา กล่าว
- โจทย์สำคัญและแนวทางของภาครัฐ
1. ปัญหาคอขวดของระบบส่งไฟฟ้า โดยเฉพาะในพื้นที่ EEC : แนวทางของภาครัฐในปัจจุบัน คือ จูงใจให้กระจายการลงทุนออกนอก EEC ผ่านสิทธิประโยชน์ BOI ที่สูงกว่า โดยโครงการนอก EEC ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงสุด 5-8 ปี เทียบกับ 3-5 ปี ใน EEC และเตรียมพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าสำหรับ Data Center โดยเฉพาะ เพื่อรองรับความต้องการไฟฟ้าปริมาณสูง ซึ่งอาจมีอัตราค่าบริการสูงกว่าปกติเพื่อสะท้อนต้นทุนการลงทุนระบบ
2. การเข้าถึงพลังงานสะอาด : แนวทางของภาครัฐในปัจจุบัน คือ เตรียมเปิด Direct PPA สำหรับ Data center ที่ใช้ไฟฟ้าต่อเนื่อง ผ่านระบบ Third party access ปัจจุบันอยู่ขั้นตอนการรับฟังความคิดเห็น
3. ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน : แนวทางของภาครัฐในปัจจุบัน คือ ผูกสิทธิประโยชน์ BOI กับประสิทธิภาพการใช้พลังงาน (PUE) โดย Data Center ที่มี PUE ไม่เกิน 1.3 จะได้รับสิทธิประโยชน์สูงกว่าโครงการทั่วไป เพื่อจูงใจให้ใช้เทคโนโลยีที่ลดการใช้ไฟฟ้า
โดย ปภัสสร องค์พิเชฐเมธา/ กษมาพร กิตติสัมพันธ์