มัดรวมข้อมูลที่สาวก EV ต้องรู้เกี่ยวกับ "แบตเตอรี" ว่ามีกี่ประเภท? และทำหน้าที่แตกต่างกันอย่างไร? พร้อมเทคนิคดูแลฉบับกูรู
เจาะลึกแบตเตอรีรถยนต์ไฟฟ้ามีกี่ประเภท? พร้อมทริคดูแลให้ใช้งานได้ระยะยาว
ปฏิเสธไม่ได้เลยว่ายุคนี้คือยุคทองของรถยนต์ไฟฟ้า แต่สำหรับใครที่กำลังเล็งจะถอยรถ EV สักคัน หรือมีจอดอยู่ในโรงรถแล้ว อาจจะยังสงสัยว่าขุมพลังที่ซ่อนอยู่ใต้ท้องรถนั้นจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร มีกี่ประเภทกันแน่? วันนี้เลดี้จะนำเอาข้อมูลทั้งหมดมามัดรวม พร้อมย่อยง่ายๆ เพื่อให้คุณรู้จักรถ EV ของคุณให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นค่ะ
รถ EV 1 คัน... รู้มั้ยว่าได้แบตเตอรี่กี่ลูก?
เชื่อว่าหลายคนอาจจะคิดว่ารถยนต์ไฟฟ้ามีแบตเตอรีก้อนยักษ์แค่ลูกเดียว แต่ความจริงแล้วรถส่วนใหญ่มีแบตเตอรีหลักๆ ที่ทำงานร่วมกันถึง 2 ลูก ซึ่งแบ่งหน้าที่กันอย่างชัดเจน ดังนี้
- แบตเตอรี High Voltage เป็นหัวใจหลักที่ทำหน้าที่เก็บและจ่ายกระแสไฟแรงสูงไปที่มอเตอร์ไฟฟ้าเพื่อใช้ขับเคลื่อนตัวรถให้วิ่งไปข้างหน้า
- แบตเตอรี 12V มักซ่อนอยู่ใต้ฝากระโปรงหน้า (เหมือนแบตรถน้ำมันทั่วไปเป๊ะ) มีหน้าที่จ่ายไฟเลี้ยงระบบอิเล็กทรอนิกส์ จอทัชสกรีน ไฟส่องสว่าง ระบบล็อกประตู รวมถึงระบบสมองกล (BMS) และหากแม้ว่าแบตลูกใหญ่ไฟจะเต็ม 100% แต่ถ้าแบตลูกเล็กนี้เสื่อมหรือไฟหมด รถ EV ของคุณก็สตาร์ทไม่ติดและกลายเป็นก้อนเหล็กหนักๆ ได้ทันที
ประเภทแบตเตอรีที่ใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า
แบตเตอรีที่ใช่ในรถยนต์ไฟฟ้าไม่ได้มีแค่แบบเดียว ปัจจุบันมีการนำมาใช้งานหลักๆ 5 ชนิด ซึ่งแต่ละแบบก็มีจุดเด่นและคาแรคเตอร์ที่ต่างกันไป ดังนี้
- แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน (Lithium-ion / Li-ion) คือแบตเตอรี่ที่ฮิตที่สุดในรถ EV ปัจจุบัน เพราะจุดเด่นคือความหนาแน่นพลังงานสูง แต่น้ำหนักเบา ทำให้รถวิ่งได้ไกลโดยไม่ต้องแบกน้ำหนักจนเกินงาม ซึ่งในวงการรถ EV จะแบ่งสูตรเคมีย่อยๆ ออกเป็น 2 ตัวตึง ได้แก่
- NMC (นิกเกิล-แมงกานีส-โคบอลต์) สายบ้าพลัง หนาแน่นสูง วิ่งได้ไกลลิบ จ่ายไฟแรง นิยมใช้ในรถ EV รุ่นท็อป หรือรถที่เน้นสมรรถนะ
- LFP (ลิเธียมไอรอนฟอสเฟต) สายอึด ถึก ทน! ปลอดภัยสูงมาก ทนความร้อนดีเยี่ยม แม้จะวิ่งได้ระยะทางน้อยกว่า NMC นิดหน่อย แต่ต้นทุนถูกกว่า เพราะไม่ง้อแร่โคบอลต์ ปัจจุบันค่ายรถเริ่มหันมาใช้ตัวนี้ในรุ่นเริ่มต้น-รุ่นกลางกันเพียบ
- แบตเตอรี่ชนิดตะกั่วกรด (Lead-Acid) เทคโนโลยีเก่าแก่ที่หนักและจุไฟได้น้อย ปัจจุบันไม่มีใครเอามาทำเป็นแบตฯ ขับเคลื่อนแล้ว... แต่นี่แหละคือโฉมหน้าของ "แบตเตอรี 12V" แบตลูกเล็กที่เราพูดถึงไปตอนต้นนั่นเอง มันยังคงรับหน้าที่จ่ายไฟสำรองให้ระบบต่างๆ ตอนรถจอดนิ่ง ข้อดีคือราคาถูก รีไซเคิลง่าย แต่ต้องคอยเปลี่ยนทุกๆ 2-3 ปี
- แบตเตอรี่นิกเกิล-เมทัลไฮไดรด์ (NiMH) ใครขับรถไฮบริดรุ่นบุกเบิกจะคุ้นเคยดี จุดเด่นคือปลอดภัยสูง ทนต่อการ ชาร์จเข้า-คายออก ซ้ำๆ บ่อยๆ ได้ดีเยี่ยม แต่ข้อเสียคือหนักและจุไฟน้อยกว่า Li-ion มาก ปัจจุบันจึงโดนเฟดออกจากการเป็นรถ EV 100% ไปแล้ว และเหลือใช้ในรถไฮบริด (HEV) แค่บางรุ่นเท่านั้น
- แบตเตอรี่โซลิดสเตต (Solid-State) นี่คือ The Next Big Thing ที่ทุกค่ายรถกำลังทุ่มเงินวิจัย เป็นการเปลี่ยนสารละลายอิเล็กโทรไลต์จากของเหลวเป็นของแข็ง ผลที่ได้คือ ปลอดภัยขั้นสุดแทบไม่ติดไฟ, ชาร์จไวปรี้ด, และให้ความหนาแน่นพลังงานมหาศาล แปลว่ารถขนาดเท่าเดิม อาจจะวิ่งได้ไกลทะลุ 1,000 กม. สบายๆ แม้ตอนนี้ต้นทุนจะแพงหูฉี่ แต่เชื่อว่าอีกไม่กี่ปีเราจะได้เห็นตัวจริงแน่นอน
- ซูเปอร์คาปาซิเตอร์ (Supercapacitor) ตัวนี้ไม่ใช่แบตฯ หลัก แต่เปรียบเหมือนถังไนตรัส ในโลกไฟฟ้า หน้าที่ของมันคือคอยรับ-จ่ายกระแสไฟก้อนใหญ่ในเวลาเสี้ยววินาที เช่น ตอนที่คุณเหยียบคันเร่งมิดเพื่อแซง หรือตอนเบรกเพื่อปั่นไฟกลับ การมีตัวนี้ช่วยลดภาระกระชากไฟจากแบตเตอรี่หลัก ทำให้แบตฯ หลักอายุยืนยาวขึ้นนั่นเอง
ทริคดูแลแบตเตอรี EV อย่างไรให้อยู่กับเราไปนานๆ
ถึงแม้ระบบ BMS ในรถจะฉลาดแค่ไหน แต่พฤติกรรมการใช้งานของผู้ขับขี่คือตัวตัดสินอายุขัยของแบตเตอรี แนะนำให้ทำตามนี้ค่ะ
- สำหรับแบตแบบ NMC การใช้งานประจำวันไม่ควรปล่อยให้ไฟต่ำกว่า 20% และชาร์จแค่ 80% ก็พอ ยกเว้นถ้าคุณจำเป็นต้องเดินทางไกลค่อยอัดเต็ม 100% จะช่วยยืดอายุเซลล์ได้มหาศาล
- หากรถคุณใช้แบตเตอรี LFP ผู้ผลิตมักแนะนำให้เสียบชาร์จเต็ม 100% อย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง เพื่อให้ระบบทำ Cell Balancing ช่วยให้เปอร์เซ็นต์แบตเตอรี่บนหน้าจอแม่นยำ ไม่วูบหลอกตา
- ชาร์จ DC เท่าที่จำเป็น เพราะการอัดประจุไฟแรงสูงทำให้แบตเกิดความร้อน หากใช้ชีวิตประจำวัน การเสียบชาร์จข้ามคืนด้วยตู้ AC ที่บ้านแบบชิลๆ คือยาอายุวัฒนะชั้นดีของแบตเตอรี
- หมั่นเช็คสภาพแบตลูกเล็ก 12V ตามระยะ หากถึงอายุ 2-3 ปี แนะนำให้เปลี่ยนเลย อย่ารอให้พังกลางทาง เพราะต่อให้แบตลูกใหญ่เต็ม 100% คุณก็ขับกลับบ้านไม่ได้
- จำไว้เสมอว่าความร้อนคือศัตรูเบอร์หนึ่งของแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน พยายามหลีกเลี่ยงการจอดตากแดดจัดทิ้งไว้ทั้งวัน หากเลือกได้ จอดในร่มดีที่สุด
สำหรับ ณ เวลานี้แบตเตอรีลิเธียมไอออน ยังคงเป็นเจ้าตลาดที่ตอบโจทย์และคุ้มค่าที่สุด แต่ในขณะเดียวกัน โลกยานยนต์ก็ไม่เคยหยุดนิ่ง ต้องจับตาดูกันต่อไปว่าแบตเตอรีโซลิดสเตต จะเข้ามาเปลี่ยนเกมและสร้างมาตรฐานใหม่ให้วงการ EV ได้เร็วแค่ไหน
เกาะติดโลกยานยนต์ไปกับ Autospinn รีวิวชัด ข่าวไว โดยทีมงานมืออาชีพ รวมทุกความเคลื่อนไหวของรถยนต์ รถ EV และมอเตอร์ไซค์ ให้คุณ ‘รู้ลึก รู้จริง ก่อนใคร’ จะเช็กสเปก เทียบราคา หรือดูตารางผ่อน ก็จบได้ในที่เดียว
ซื้อขายรถมือสองออนไลน์ที่ไหนดี ? มาที่ one2car ตลาดรถมือสอง อันดับ 1 ของไทย ซื้อรถง่าย ขายรถไว เลือกได้จุใจกว่า 35,000 คัน มีรถครบทุกประเภทในราคาที่ใช่ จะรถคุณภาพ ฟรีดาวน์ หรือผ่อนถูก ก็หาง่าย ซื้อตรงกับผู้ขาย ไม่ผ่านคนกลาง