ตรวจ MFM คือ อะไร? จำเป็นไหม ตรวจยังไง ตอนกี่สัปดาห์ ราคาเท่าไหร่ | theAsianparent Thailand

ตรวจ MFM คือคำที่คุณแม่ตั้งครรภ์หลายคนได้ยินบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ ในยุคนี้ค่ะ เพราะเป็นการตรวจที่ช่วยให้อุ่นใจได้มากกว่าการอัลตราซาวด์ทั่วไป แต่หลายคนก็ยังสงสัยว่า ตรวจ MFM คือ อะไรกันแน่ ตรวจยังไง ต่างจากซาวด์ 4 มิติหรือ NIPT อย่างไร ควรตรวจตอนกี่สัปดาห์ และราคาแพงไหม บทความนี้รวบรวมคำตอบมาให้คุณแม่แล้วค่ะ

ตรวจ MFM คือ การอัลตราซาวด์แบบละเอียดโดยสูติแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ (Maternal-Fetal Medicine) เพื่อตรวจโครงสร้างอวัยวะของทารกในครรภ์อย่างละเอียด เช่น สมอง หัวใจ กระดูกสันหลัง อวัยวะภายใน แขนขา รวมถึงรก และน้ำคร่ำ นิยมตรวจช่วงอายุครรภ์ 18-22 สัปดาห์ ซึ่งเป็นช่วงที่มองเห็นโครงสร้างทารกได้ชัดที่สุด ราคาตรวจในไทยอยู่ที่ประมาณ 1,900-3,700 บาทต่อครั้ง ขึ้นอยู่กับสถานพยาบาลค่ะ

สารบัญ

• คำถามที่คุณแม่ถามบ่อยเกี่ยวกับตรวจ MFM
• ตรวจ MFM คือ อะไร
• ตรวจ MFM ตรวจยังไง
• MFM ตรวจอะไรบ้าง
• ความผิดปกติอะไรที่ตรวจพบได้จากการตรวจ MFM
• ตรวจ MFM ตอนกี่สัปดาห์
• ตรวจ MFM กับ ซาวด์ 4 มิติต่างกันอย่างไร
• ตรวจ MFM กับ NIPT ต่างกันอย่างไร
• ตรวจ MFM ราคาเท่าไหร่
• ใครบ้างควรตรวจ MFM

Q: คนท้องต้องตรวจ MFM ทุกคนไหม 

A: ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกคนค่ะ แต่สูตินรีแพทย์ส่วนใหญ่แนะนำให้คุณแม่ทุกคนตรวจอัลตราซาวด์โครงสร้างทารกอย่างน้อย 1 ครั้งช่วงกลางไตรมาส (18-22 สัปดาห์) และแนะนำเป็นพิเศษสำหรับกลุ่มเสี่ยงสูง

Q: ตรวจ MFM เจ็บไหม อันตรายกับลูกในท้องหรือเปล่า 

A: ไม่เจ็บและปลอดภัยค่ะ เพราะเป็นการใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ไม่ใช้รังสีเอกซเรย์ จึงไม่มีอันตรายต่อคุณแม่และทารกในครรภ์

Q: ตรวจ MFM กับตรวจ NIPT ยังไง ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งหรือตรวจทั้งคู่ 

A: ทั้งสองอย่างตรวจคนละเรื่องกันค่ะ คุณหมอส่วนใหญ่แนะนำให้ตรวจร่วมกัน เพราะ NIPT ตรวจความเสี่ยงโครโมโซมจากเลือด ส่วน MFM ตรวจโครงสร้างร่างกายทารกจากภาพอัลตราซาวด์ ใช้เสริมกันได้ดี

Q: ผลตรวจ MFM ปกติ แปลว่าลูกไม่พิการแน่นอนหรือไม่ 

A: ไม่แน่นอน 100% ค่ะ การอัลตราซาวด์ละเอียดตรวจพบความผิดปกติเชิงโครงสร้างได้ประมาณ 46-76% ขึ้นอยู่กับชนิดความผิดปกติ บางภาวะอาจแสดงอาการชัดเจนขึ้นในช่วงหลังของการตั้งครรภ์

Q: ตรวจ MFM ต้องงดน้ำงดอาหารก่อนตรวจไหม 

A: ไม่ต้องงดค่ะ สามารถทานอาหารและน้ำตามปกติก่อนเข้ารับการตรวจได้

ตรวจ MFM คือ อะไร

ตรวจ MFM (Maternal-Fetal Medicine) คือ การอัลตราซาวด์ครรภ์แบบละเอียด ที่ดำเนินการโดยสูติแพทย์ที่จบการฝึกอบรมเฉพาะทางด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์เพิ่มเติมจากสูติ-นรีเวชทั่วไป

โรงพยาบาลวัฒนแพทย์ตรังอธิบายว่า การตรวจนี้เน้นตรวจโครงสร้างอวัยวะของทารกในครรภ์เพื่อดูความผิดปกติหรือความพิการแต่กำเนิด ตลอดจนตรวจความสมบูรณ์ของรกและหลอดเลือดของทารก โดยเฉพาะในกรณีครรภ์เสี่ยงสูง พูดง่าย ๆ คือ MFM ไม่ใช่แค่การดูว่า “ลูกโตดีไหม หัวใจเต้นปกติไหม” แบบซาวด์ทั่วไป แต่เป็นการส่องดูอวัยวะทีละส่วนอย่างเป็นระบบ ตามแนวทางของราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์นานาชาติ เช่น ACOG, AIUM และ ISUOG

ข้อมูลทางสถิติระบุว่า ความผิดปกติเชิงโครงสร้างของทารกในครรภ์พบได้ประมาณ 2-3% ของการตั้งครรภ์ทั้งหมด และองค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้หญิงตั้งครรภ์ทุกคนได้รับการอัลตราซาวด์ช่วงกลางไตรมาสอย่างน้อย 1 ครั้ง ระหว่างสัปดาห์ที่ 18-22 ของการตั้งครรภ์

ตรวจ MFM ตรวจยังไง

ขั้นตอนการตรวจ MFM ไม่ได้ยุ่งยากหรือน่ากลัวอย่างที่คิดค่ะ โดยทั่วไปมีลำดับดังนี้

1. ลงทะเบียนและซักประวัติ แพทย์จะสอบถามอายุครรภ์ ประวัติสุขภาพ ประวัติครอบครัว และผลตรวจคัดกรองอื่น ๆ ที่ผ่านมา เช่น ผล NIPT หรือผลเลือดคัดกรองดาวน์ซินโดรม
2. นอนราบบนเตียงตรวจ คุณแม่ไม่ต้องงดน้ำงดอาหารก่อนตรวจ สามารถทานได้ตามปกติ
3. ทาเจลและสแกนหน้าท้อง แพทย์จะใช้หัวตรวจอัลตราซาวด์ทางหน้าท้อง (บางกรณีอาจตรวจทางช่องคลอดร่วมด้วยหากต้องการความชัดเจนมากขึ้น) เพื่อสแกนดูอวัยวะทารกทีละระบบตามลำดับที่กำหนดไว้
4. ใช้เวลาประมาณ 30-60 นาที ขึ้นอยู่กับท่าทารก ปริมาณไขมันหน้าท้องของคุณแม่ และความชัดเจนของภาพในแต่ละจุด หากมีจุดที่ดูยากอาจต้องใช้เวลานานขึ้น
5. แพทย์อธิบายผลทันที หลังตรวจเสร็จ แพทย์ MFM จะสรุปผลให้ฟังเบื้องต้นว่าพบความผิดปกติหรือไม่ หากพบสิ่งผิดปกติจะแนะนำการตรวจเพิ่มเติมหรือส่งต่อผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง

การตรวจนี้ไม่เจ็บ ไม่ใช้รังสี และปลอดภัยทั้งต่อคุณแม่และทารกในครรภ์ค่ะ

MFM ตรวจอะไรบ้าง

การตรวจ MFM ครอบคลุมอวัยวะและโครงสร้างสำคัญของทารกอย่างเป็นระบบ ดังนี้

• สมองและระบบประสาท เช่น โพรงสมอง ซีรีเบลลัม ดูความเสี่ยงภาวะสมองบวมน้ำ หรือกระดูกสันหลังปิดไม่สนิท (spina bifida)
• ใบหน้า ดูปากแหว่ง เพดานโหว่ รูปหน้า และเบ้าตา
• หัวใจและหลอดเลือด ดูจำนวนห้องหัวใจ (ปกติ 4 ห้อง) ลิ้นหัวใจ และเส้นเลือดใหญ่
• ปอดและช่องอก
• กระเพาะอาหาร ลำไส้ และอวัยวะในช่องท้อง เช่น ตับ ไต กระเพาะปัสสาวะ
• กระดูกสันหลังและโครงกระดูก ดูความสมบูรณ์ตลอดแนว
• แขน ขา นิ้วมือ นิ้วเท้า ดูจำนวนและความยาวให้เหมาะสมกับอายุครรภ์
• รกและสายสะดือ ดูตำแหน่งรก และจำนวนเส้นเลือดในสายสะดือ (ปกติ 3 เส้น)
• ปริมาณน้ำคร่ำ ดูว่ามากหรือน้อยเกินไปหรือไม่
• ท่าทารกในครรภ์

สำหรับครรภ์แฝด แพทย์จะตรวจเพิ่มเติมเรื่องชนิดของรกแฝด (Chorionicity) ซึ่งมีผลต่อการดูแลครรภ์ต่อไปด้วยค่ะ

ความผิดปกติอะไรที่ตรวจพบได้จากการตรวจ MFM

คุณแม่หลายคนอยากรู้ว่าตรวจ MFM แล้วจะช่วยพบ “ความพิการแต่กำเนิด” ได้จริงหรือไม่ และพบได้มากน้อยแค่ไหน จากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน MDPI และการรวบรวมข้อมูลของ ScienceDirect พบว่าการตรวจอัลตราซาวด์ละเอียดช่วงกลางไตรมาสสามารถตรวจพบความผิดปกติเชิงโครงสร้างได้โดยเฉลี่ยประมาณ 46-76% ขึ้นอยู่กับระบบอวัยวะ โดยแบ่งตามระบบได้ดังนี้ค่ะ

นอกจากความผิดปกติเชิงโครงสร้างแล้ว การตรวจ MFM ยังช่วยดูสัญญาณเตือนที่อาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโครโมโซมผิดปกติ เช่น ความหนาของต้นคอ ความยาวกระดูกจมูก หรือจุดสว่างผิดปกติในหัวใจ ซึ่งหากพบร่วมกับผลตรวจคัดกรองอื่น ๆ ที่ผิดปกติ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีที่ละเอียดขึ้น เช่น การเจาะน้ำคร่ำ

อย่างไรก็ตาม คุณแม่ควรทำความเข้าใจไว้ด้วยว่าการตรวจ MFM ไม่สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ทุกชนิด 100% เนื่องจากบางภาวะยังไม่แสดงลักษณะที่มองเห็นได้ชัดในช่วงอายุครรภ์ที่ตรวจ เช่น ความผิดปกติทางพัฒนาการด้านสติปัญญาบางอย่าง ออทิสติกสเปกตรัม หรือความผิดปกติทางพันธุกรรมบางชนิดที่ไม่แสดงลักษณะเชิงโครงสร้าง จึงยังจำเป็นต้องอาศัยการตรวจคัดกรองอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น NIPT หรือการตรวจหลังคลอด เพื่อความครอบคลุมมากที่สุดค่ะ

ตรวจ MFM ตอนกี่สัปดาห์

ช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการตรวจ MFM คือ อายุครรภ์ 18-22 สัปดาห์ ซึ่งข้อมูลจาก Cleveland Clinic ระบุตรงกันว่าการตรวจโครงสร้างอวัยวะทารกอย่างละเอียด (Anatomy Scan) มักทำช่วงกลางไตรมาสที่ 2 ระหว่างสัปดาห์ที่ 18-22 เนื่องจากเป็นช่วงที่ทารกมีขนาดใหญ่พอให้เห็นโครงสร้างอวัยวะชัดเจน แต่ยังมีน้ำคร่ำมากพอให้มองเห็นภาพได้ง่าย

นอกจากนี้ยังมีการตรวจโครงสร้างแบบละเอียดในช่วงไตรมาสแรก (11-14 สัปดาห์) ซึ่งบางสถานพยาบาลเรียกว่า Early Anomaly Scan โดยงานวิจัยพบว่าการตรวจช่วงนี้มีอัตราตรวจพบความผิดปกติเฉลี่ยประมาณ 46% ในการตรวจครั้งแรก จึงยังจำเป็นต้องตรวจซ้ำอีกครั้งช่วง 18-22 สัปดาห์เพื่อความครอบคลุม เนื่องจากอวัยวะบางส่วนของทารก เช่น หัวใจและสมอง ยังพัฒนาไม่สมบูรณ์พอจะประเมินได้ชัดเจนในช่วงต้น

ตรวจ MFM กับ ซาวด์ 4 มิติต่างกันอย่างไร

หลายคนสับสนว่าตรวจ MFM คือการดูหน้าตาลูกโดยอัลตราซาวด์ 4 มิติหรือเปล่า ซึ่งจริง ๆ แล้วเป็นคนละวัตถุประสงค์กันเลยค่ะ

ในทางปฏิบัติ คลินิกและโรงพยาบาลหลายแห่งในไทยมักจัดแพ็กเกจรวมสองอย่างไว้ด้วยกัน คือให้แพทย์ MFM ตรวจโครงสร้างละเอียดก่อน แล้วจึงเปิดภาพ 3-4 มิติให้คุณพ่อคุณแม่ได้ชมหน้าตาลูกน้อยไปพร้อมกันในการนัดเดียว ซึ่งคุ้มค่าและประหยัดเวลากว่าค่ะ

ตรวจ MFM กับ NIPT ต่างกันอย่างไร

อีกคำถามยอดฮิตคือ ตรวจ MFM กับ NIPT ต่างกันอย่างไร ต้องเลือกตรวจอย่างใดอย่างหนึ่งหรือไม่ คำตอบคือทั้งสองอย่าง ไม่ใช่การตรวจแบบเดียวกัน และไม่สามารถใช้แทนกันได้ค่ะ

ข้อมูลจาก Cleveland Clinic อธิบายว่า NIPT เป็นการตรวจเลือดของคุณแม่เพื่อวิเคราะห์ชิ้นส่วนดีเอ็นเอของทารกที่ปะปนอยู่ในกระแสเลือด สามารถตรวจได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 10 สัปดาห์เป็นต้นไป เพื่อประเมินความเสี่ยงภาวะโครโมโซมผิดปกติ เช่น ดาวน์ซินโดรม (Trisomy 21) และเป็นเพียงการตรวจคัดกรอง ไม่ใช่การตรวจวินิจฉัยยืนยัน

ในขณะที่ MFM เป็นการตรวจด้วยภาพอัลตราซาวด์เพื่อดูโครงสร้างร่างกายทารกโดยตรง เช่น หัวใจ สมอง แขนขา ซึ่งเป็นข้อมูลคนละมิติกับความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ NIPT ตรวจหา งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Scientific Reports ยังระบุด้วยว่าการตรวจอัลตราซาวด์ให้ข้อมูลเชิงโครงสร้างและพัฒนาการที่การตรวจพันธุกรรมตรวจไม่ได้ เช่น ภาวะทารกโตช้าในครรภ์ ในขณะที่ NIPT เน้นตรวจความผิดปกติของโครโมโซมเป็นหลัก การใช้สองวิธีร่วมกันจึงช่วยเพิ่มความแม่นยำโดยรวมของการดูแลครรภ์

ตรวจ MFM ราคาเท่าไหร่

ราคาตรวจ MFM ในประเทศไทยมีความหลากหลายขึ้นอยู่กับสถานพยาบาล อุปกรณ์ และแพ็กเกจที่รวมอยู่ด้วย (เช่น รวมอัลตราซาวด์ 4 มิติหรือไม่) โดยสำรวจข้อมูลราคาจากคลินิกและโรงพยาบาลหลายแห่งพบว่าราคาส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 1,900-3,700 บาทต่อครั้ง

ราคาดังกล่าวเป็นข้อมูล ณ ช่วงเวลาที่สำรวจและอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามแต่ละสถานพยาบาล คุณแม่ควรสอบถามราคาที่แน่นอนและรายละเอียดที่รวมอยู่ในแพ็กเกจ (เช่น ค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าบริการโรงพยาบาล) ก่อนเข้ารับการตรวจทุกครั้งค่ะ นอกจากนี้กรณีตั้งครรภ์แฝดอาจมีค่าบริการเพิ่มเติมจากราคาปกติด้วย

ใครบ้างควรตรวจ MFM

แม้การตรวจ MFM จะเป็นประโยชน์กับคุณแม่ตั้งครรภ์ทุกคน แต่มีกลุ่มที่แพทย์แนะนำเป็นพิเศษ ดังนี้

สรุป ตรวจ MFM คือ การอัลตราซาวด์โครงสร้างทารกอย่างละเอียดโดยแพทย์เฉพาะทาง ควรตรวจช่วงอายุครรภ์ 18-22 สัปดาห์เป็นหลัก และควรตรวจควบคู่กับการคัดกรองพันธุกรรมอย่าง NIPT เพื่อความครอบคลุมทั้งด้านโครงสร้างร่างกายและโครโมโซม หากคุณแม่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง เช่น อายุ 35 ปีขึ้นไป มีโรคประจำตัว หรือผลตรวจคัดกรองก่อนหน้าผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนตรวจ MFM ตั้งแต่เนิ่น ๆ และหากผลตรวจพบความผิดปกติใด ๆ ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ ควรพบแพทย์ MFM หรือแพทย์เฉพาะทางที่เกี่ยวข้องเพื่อวางแผนการดูแลครรภ์ต่อไปอย่างเหมาะสมค่ะ

แหล่งอ้างอิง

• การตรวจอัลตร้าซาวด์ MFM, โรงพยาบาลวัฒนแพทย์ ตรัง
• โปรแกรมตรวจอัลตราซาวด์ MFM, โรงพยาบาลเพชรเวช
• แพ็กเกจอัลตราซาวนด์ครรภ์โดยแพทย์เฉพาะทาง MFM, โรงพยาบาลกรุงไทย
• แพ็กเกจ อัลตร้าซาวด์ครรภ์ MFM, โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ อินเตอร์เนชั่นแนล รัตนาธิเบศร์
• การตรวจอัลตราซาวด์ 4 มิติ, โรงพยาบาลนวเวช
• การบริการตรวจอวัยวะภายในด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง, ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
• 20 Week Ultrasound (Anatomy Scan): What To Expect, Cleveland Clinic
• NIPT Test (Noninvasive Prenatal Testing): What To Expect, Cleveland Clinic
• Get Prenatal Testing, Cleveland Clinic
• The fetal anomaly screening scan: an international perspective, ScienceDirect
• Retrospective study on NIPT or NIPT plus combined with ultrasound in screening fetal chromosomal abnormalities, Scientific Reports (Nature)
• First-Trimester Ultrasound Examination of Fetal Anatomy, GLOWM

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!