หลายคนอาจคุ้นกับการขอสินเชื่อที่ใช้เวลาเป็นสัปดาห์ กว่าจะยื่นเอกสาร รออนุมัติ กว่าบัตรจะส่งถึงมือ แต่ยุคนี้อยากกู้แค่กดผ่านแอปฯ ก็ได้วงเงิน หรือบางคนได้วงเงินผ่อนสินค้าโดยไม่ต้องขอกู้ก่อนด้วยซ้ำ เรียกว่าคลิกไม่กี่ที ก็มี “หนี้” ได้ง่ายๆ
ยุคนี้มันง่ายขนาดที่ว่าอายุ 20 ปีบริบูรณ์ก็สร้างหนี้ได้แล้ว แต่เรื่องนี้จะส่งผลต่อประเทศไทยยังไง?
ดร.ลัษมณ อรรถาพิช ผู้จัดการใหญ่ บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด หรือ NCB เล่าให้ Thairath Money ฟังว่า หนี้ครัวเรือนไทยในไตรมาส 2 ปี 2569 เริ่มขยับสูงขึ้นมาอยู่ที่ 13.67 ล้านล้านบาท ถือว่ามีนัยสำคัญ เพราะตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา ตัวเลขนี้เป็นขาลงมาตลอด มิติแรกอยากชวนดูเรื่อง “อายุ” เพราะตอนนี้คนอายุน้อยเริ่มมีหนี้เร็วมากขึ้น อาจสะท้อนว่ายุคนี้เมื่อเริ่มทำงานแล้วก็เริ่มขอสินเชื่อกันเลยโดยเฉพาะสินเชื่อเพื่อการอุปโภคบริโภค สินเชื่อส่วนบุคคล (Ploan) หรือ กู้เพื่อมากินใช้ ต่างจากในอดีตที่คนอาจมีบัตรเครดิตใบแรกหรือเริ่มก่อหนี้ตอนอายุ 20 กลางๆ ถึงปลายๆ ส่วนถ้าดูสินเชื่อที่มีวงเงินขนาดใหญ่อย่างบ้านหรือรถยังเห็นการขอสินเชื่อในช่วงอายุ 30 ปีขึ้นไป
ดังนั้นเมื่อภูเขาหนี้เริ่มเอนไปทางคนอายุน้อยมากขึ้น ผสมกับการเพิ่มขึ้นของสินเชื่อซื้อก่อนจ่ายทีหลัง (Buy Now Pay Later: BNPL) แม้ว่าอัตราหนี้เสียอาจไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และพฤติกรรมการก่อหนี้ที่เปลี่ยนไป ก็มีส่วนให้ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เริ่มมองถึงการกำกับดูแลสินเชื่อแบบ BNPL มากขึ้น ดร.ลัษมณ ยังชวนคิดต่อว่า สถานการณ์นี้ถ้าคิดในเชิงพฤติกรรมศาสตร์คนในแต่ละรุ่นอาจมีมุมมองต่อ “หนี้” ไม่เหมือนกัน อย่างคนรุ่นก่อนหน้ากว่าจะก่อหนี้ต้องใช้เวลานานกว่า ขณะเดียวกันยังมี Mindset ว่าหนี้คือสิ่งที่ต้องแบกภาระไว้ ดังนั้นกว่าจะขอสินเชื่อมักจะวางแผนและคิดถึงความจำเป็นก่อนก่อหนี้
ขณะที่ยุคนี้หนี้กลายเป็นวิถีชีวิต เป็นทางเลือกในการชำระเงิน เพราะคนส่วนใหญ่ใช้ชีวิตอยู่บนแพลตฟอร์ม ถ้าหากได้รับวงเงินผ่อน 0% นาน 3 เดือนหลายคนอาจมองว่า ทำไมจะไม่ใช้ เพราะถ้าผ่อนเราจะได้มีเงินหมุนมากขึ้น หรือคนบางส่วนยังมองว่า การใช้สินเชื่อเป็นการใช้รายได้ในอนาคต ถ้าหามาจ่ายได้ตรงเวลาก็ไม่มีปัญหา
อย่างไรก็ตาม การก่อหนี้ไม่ใช่เรื่องไม่ดี แต่ NCB มองว่า เราต้องหาวิธีที่จะทำให้ประชาชนทุกช่วงอายุมีความรู้ทางการเงิน เข้าใจเรื่องหนี้มากขึ้น รู้ตัวว่ากำลังก่อหนี้ รวมถึงเข้าใจผลกระทบที่เกิดขึ้น เช่น ถ้ามีประวัติการชำระเงินที่ดี มีคะแนนเครดิตดี (Credit Score) ก็จะมีรางวัล (Reward) ในชีวิต ขณะเดียวกันถ้าเลือกจะเบี้ยวไม่จ่ายหนี้จะส่งผลต่อคะแนนเครดิตทางการเงินในอนาคตอย่างไรบ้าง
ดังนั้นสิ่งที่น่ากังวลอาจไม่แค่เรื่องระดับหนี้ของคนไทย แต่ประชาชนบางส่วนยังไม่มีตัวตนทางการเงินในระบบข้อมูลเครดิต ซึ่งอาจทำให้สูญเสียโอกาสในการสร้างความน่าเชื่อถือทางการเงิน และอาจเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงสินเชื่อในระบบเมื่อมีความจำเป็น
ติดตามข้อมูลด้านเศรษฐกิจและนโยบายรัฐบาล กับ ThairathMoney ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/economics/thai_economics
ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ https:// www.facebook.com/ThairathMoney