ปกติแล้วเวลาไปเที่ยวไชนาทาวน์ที่ครอบคลุมตั้งแต่ถนนเยาวราช เจริญกรุง สำเพ็ง ตลาดน้อย และทรงวาด เรามักจะไปเดินเที่ยว ถ่ายรูป กินร้านอร่อย แวะคาเฟ่ สำรวจสถานที่น่าสนใจ แล้วเข้าไปไหว้สถานที่ศักดิ์สิทธิ์นิดหน่อย แต่แท้ที่จริงแล้วอาณาบริเวณนี้มีประวัติความเป็นมา คุณค่า และมรดกที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชนกับพื้นที่ชาวไทยเชื้อสายจีนที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ ส่งต่อ และเรียนรู้
เมื่อช่วงต้นเดือนที่ผ่านมา ทางจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ชวนชาว Urban Creature ไปร่วมงานเปิดนิทรรศการและ Web Application โครงการแผนที่มรดกเมืองสามัญพื้นที่ต่อเนื่องกรุงรัตนโกสินทร์ (ไชน่าทาวน์ กรุงเทพฯ) ที่ร้าน THANN ถนนทรงวาด ซึ่งในมุมมองคนทำงานเมืองคิดว่าโครงการนี้น่าสนใจมาก ทั้งในด้านเนื้อหา กระบวนการนำเสนอ และการบูรณาการองค์ความรู้เข้าด้วยกัน
ใช้งานวิจัยขับเคลื่อนเมืองทำฐานข้อมูล
ที่มาของเว็บแอปฯ นี้เป็นผลลัพธ์ที่ได้รับการต่อยอดการพัฒนาการวิจัยแนวคิดมรดกเมืองสามัญด้านอาหารและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ในกรุงเทพมหานครตั้งแต่ปี 2564 จนถึงปัจจุบัน โดยจุฬาฯ ร่วมทำงานกับภาคีเครือข่ายวิจัยนานาชาติ
โครงการนี้มุ่งเน้นให้เกิดการรับรู้และนำไปสู่การสร้างผลกระทบต่อชุมชนในทางบวก ผ่านการต่อยอดมรดกเมืองสามัญด้านอาหารและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์สู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์และทุนทางวัฒนธรรมในรูปแบบแผนที่ดิจิทัล เพื่อเป็นเครื่องมือสืบค้นและบันทึกร่องรอยทางประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตของชุมชน
‘OUHmap.com’ คือเว็บแอปฯ ที่รวบรวมพร้อมกับจัดทำฐานข้อมูลด้านอาหารและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ในไชนาทาวน์ โดยใช้ภาพประกอบลวดลายน่ารัก และนำเสนอข้อมูลอย่างเข้าใจง่าย ตอบโจทย์คนที่สนใจประวัติศาสตร์ อยากเดินไปตามรอย
ฟังก์ชันของเว็บแอปฯ แยกออกเป็นหัวข้อใหญ่ๆ ได้แก่ หัวข้อ ‘สำรวจ’ ที่รวบรวมไอเทมทั้งหมดมาให้เลื่อนดูได้เลย หัวข้อ ‘แผนที่’ ที่ปรากฏไอคอนของแต่ละสถานที่มาให้เราเห็นภาพง่ายขึ้นว่า ในพื้นที่ที่เราอยากไปมีสถานที่ไหนในข้อมูลบ้าง และหัวข้อ ‘เส้นทาง’ ที่คัดสรรโดยนักเล่าเรื่องและนักประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
แผนที่อาหาร
อาหารการกินคือของขึ้นชื่อของคนไทยอยู่แล้ว โดยเฉพาะไชนาทาวน์ที่มีเหล่าร้านอาหารอันมีประวัติศาสตร์ผูกพันกับย่านมาอย่างยาวนานตั้งอยู่มากมาย ไม่ว่าจะเป็นอาหารคาวหรือหวาน ร้านขายยา ร้านเครื่องเทศ ร้านใบชา เป็นต้น ซึ่งถ้ากดเข้าไปดูจะมีรายละเอียดทั้งเรื่องราวของร้าน ช่วงเวลาที่ร้านก่อตั้ง เมนู และเวลาเปิด-ปิด ไปจนถึงแผนที่นำทาง แถมยังมีร้านอาหารใกล้เคียงเชื่อมต่อให้โดยไม่ต้องไปค้นหาเพิ่ม
แผนที่พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์
ส่วนแผนที่นี้รวบรวมข้อมูลและพิกัดสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ไว้ตั้งแต่ระดับศาลเจ้าขนาดใหญ่ มัสยิด ไปจนถึงศาลพระภูมิประจำบ้านคน ซึ่งมีหลายแห่งที่น่าไปตามรอย เพราะโดดเด่นด้วยทำเลที่ตั้งกับการดีไซน์ที่ทั้งสวยงามและปรับไปตามพื้นที่
เส้นทางแนะนำแลนด์มาร์ก
แต่ถ้าอยากเก็บประสบการณ์การเดินทางทั้งร้านอาหารและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ หมวดแลนด์มาร์กคือสิ่งที่นักเดินเมืองต้องชอบแน่ๆ เพราะมีการดีไซน์เส้นทางมาให้แล้วตามความสนใจ แถมยังบอกระยะทาง เวลาที่ใช้คร่าวๆ และมรดกเมืองสามัญที่อยู่ในระหว่างทางมาให้เสร็จสรรพ ยกตัวอย่าง เส้นทางท่องเที่ยวเดินล้อมย่านจักรวรรดิจากชุมชน, เส้นทางจากชุมชนย่านสมุนไพร จิตวิญญาณไทยจีน และเส้นทางมูฯ ขอบุตร เลี้ยงลูกง่าย เป็นต้น
ทั้งนี้ ใครที่สนใจโครงการวิจัย อยากอ่านกระบวนการทำงานและลองเล่นโซน Interactive นิทรรศการแผนที่มรดกเมืองสามัญจัดแสดงอยู่ที่ร้าน THANN ทรงวาด ตั้งแต่วันนี้ – วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2569 เวลา 10.30 – 18.00 น. และลองใช้งานแผนที่ดิจิทัลได้ที่ ouhmap.com
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฐานข้อมูล พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ มรดกเมืองสามัญ อาหาร เยาวราช เว็บแอปฯ ไชนาทาวน์
Writer
กองบรรณาธิการ Urban Creature