AIS เปิดผล Thailand Cyber Wellness Index 2026 หรือ TCWI ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของไทยต่อเนื่องปีที่ 4 พบคะแนนเฉลี่ยเพิ่มจาก 0.51 ในปี 2566 เป็น 0.724 ในปี 2569 เข้าสู่ระดับก้าวหน้า ขณะเดียวกันยังมีช่องว่างด้านการรู้เท่าทันข้อมูล ภัยหลอกลวง และความพร้อมใช้ AI ในแต่ละช่วงวัย สรุปเป็น 5 สถานการณ์ที่นำไปใช้วางแผนพัฒนาทักษะได้
การวิจัยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 77,492 คนทั่วประเทศ วัด 7 ด้าน ได้แก่ การใช้งานดิจิทัล ทักษะดิจิทัล การสื่อสารและการทำงานร่วมกัน อัตลักษณ์และสิทธิบนโลกดิจิทัล ความปลอดภัยและความมั่นคง การกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ และความสัมพันธ์ดิจิทัล เพื่อสำรวจความพร้อมและติดตามการใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัลของคนไทย
นางสายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านสื่อสารองค์กร AIS กล่าวถึงโจทย์ที่ต้องพัฒนาต่อจากการเข้าถึงและใช้เทคโนโลยี คือการทำให้ผู้ใช้คิดเป็น ตรวจสอบเป็น ปลอดภัยเป็น และรับผิดชอบต่อผู้อื่น พร้อมนำผลสำรวจไปออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะกับพฤติกรรมและความเสี่ยงของเด็ก เยาวชน วัยทำงาน และผู้สูงอายุ
1. คะแนนสุขภาวะสูงสุดในรอบ 4 ปี ยังมี 1 ใน 6 ที่ต้องพัฒนา
คะแนนเฉลี่ยสุขภาวะดิจิทัลที่เพิ่มจาก 0.51 เป็น 0.724 ทำให้ภาพรวมของประเทศอยู่ในระดับก้าวหน้า และเป็นระดับสูงสุดในรอบ 4 ปี ผู้ที่อยู่ในระดับพื้นฐานถึงก้าวหน้ารวมกันมีสัดส่วน 82.7%
อีก 17.3% หรือประมาณ 1 ใน 6 ยังอยู่ในกลุ่มที่ต้องเร่งพัฒนาความรู้และทักษะดิจิทัลเพิ่มเติม การพัฒนาความพร้อมจึงต้องครอบคลุมกลุ่มที่ยังมีช่องว่าง เพื่อให้คนแต่ละช่วงวัยเข้าถึงประโยชน์ของเทคโนโลยีได้
2. ใช้เทคโนโลยีคล่อง ต้องพัฒนาทักษะตรวจสอบควบคู่กัน
ความสามารถในการใช้งานดิจิทัลมีคะแนนเฉลี่ย 0.720 ขณะที่การรู้เท่าทันดิจิทัลมีคะแนนต่ำที่สุดที่ 0.653 ความต่างนี้ชี้ให้เห็นงานที่ต้องพัฒนาควบคู่กับความคล่องในการใช้อุปกรณ์ แพลตฟอร์ม และบริการออนไลน์
ทักษะที่ต้องเสริมคือการตั้งคำถาม วิเคราะห์ความน่าเชื่อถือ และตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูล โดยเฉพาะเมื่อ Generative AI สร้างข้อความ ภาพ เสียง และวิดีโอที่ดูสมจริงได้อย่างรวดเร็ว การหยุดคิดและตรวจสอบก่อนเชื่อหรือส่งต่อจึงเป็นส่วนของการใช้งานในชีวิตประจำวัน
3. 20.7% เคยมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับภัยหลอกลวงออนไลน์
ผล TCWI 2026 พบผู้ที่เคยมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับภัยหลอกลวงออนไลน์อย่างน้อยหนึ่งรูปแบบ 20.7% หรือประมาณ 1 ใน 5 ครอบคลุมลิงก์ปลอม ข้อความหลอกลวง การปลอมเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน และการชักชวนให้เปิดเผยข้อมูลหรือโอนเงิน
ประเด็นที่ต้องเสริมจากการตั้งรหัสผ่านและป้องกันมัลแวร์คือความปลอดภัยในการตัดสินใจ ตั้งแต่ตรวจสอบตัวตน แหล่งที่มา และความน่าเชื่อถือของข้อมูล ไปจนถึงหยุดคิดก่อนคลิกลิงก์ เปิดเผยข้อมูลสำคัญ หรือโอนเงิน ซึ่งเป็นจังหวะที่ผู้ใช้ต้องประเมินข้อมูลด้วยตัวเอง
4. Gen Alpha อายุ 10–15 ปี มีคะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ยประเทศ
เด็ก Gen Alpha อายุ 10–15 ปีมีคะแนนสุขภาวะดิจิทัลเฉลี่ย 0.61 ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยประเทศ 0.724 อยู่ 0.114 คะแนน โดย 29.4% หรือเกือบ 3 ใน 10 ยังอยู่ในกลุ่มต้องเร่งพัฒนา โดยเฉพาะการรู้เท่าทันข้อมูล ความปลอดภัย ความสัมพันธ์ออนไลน์ และร่องรอยดิจิทัล หรือ Digital Footprint
เมื่อดูคะแนนสุขภาวะด้าน Cyberbullying แยกตามวัย พบว่าจาก 0.82 ในวัย 10–12 ปี ลดเป็น 0.76 ในวัย 13–15 ปี และ 0.75 ในวัย 16–22 ปี ผลนี้สนับสนุนการเริ่มปูพื้นฐานตั้งแต่อายุ 10–12 ปี ให้เข้าใจผลกระทบและร่องรอยของโพสต์ ความคิดเห็น และการส่งต่อข้อมูล
แนวทางเรียนรู้ครอบคลุมการปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล คิดก่อนโพสต์หรือแชร์ เคารพสิทธิและความรู้สึกของผู้อื่น ไม่ร่วมขยายความรุนแรง และกล้าขอความช่วยเหลือเมื่อเผชิญ Cyberbullying เพื่อให้เด็กและเยาวชนรับมือสถานการณ์ออนไลน์ได้เหมาะสม
5. คะแนนใช้และเข้าใจ AI เพิ่มขึ้น ยังมีช่องว่างระหว่างวัย
คะแนนเฉลี่ยการใช้และความเข้าใจ AI ปี 2569 อยู่ที่ 3.30 จากเต็ม 5 เพิ่มจาก 3.18 ในปี 2568 กลุ่มอายุ 23–29 ปีมีคะแนนสูงที่สุด 3.61 ส่วนผู้มีอายุ 60 ปีขึ้นไปมีคะแนนต่ำที่สุด 2.53 สะท้อนความต่างด้านการเข้าถึง ความรู้ และความสามารถใช้ AI หรือ AI Divide
ทักษะที่ต้องพัฒนามีทั้งเลือก AI ให้เหมาะกับงาน ตั้งคำถามให้ชัด ตรวจสอบความถูกต้องของผลลัพธ์ และเข้าใจข้อจำกัดของเทคโนโลยีก่อนตัดสินใจ เพื่อให้ผู้ใช้ยังคิด ตรวจสอบ และตัดสินใจได้ด้วยตัวเองขณะนำ AI มาช่วยงาน
ต่อยอด Digital Health Check และหลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์: AI Literacy
AIS จะนำข้อมูลไปออกแบบการพัฒนาทักษะตามบริบทแต่ละวัย ตั้งแต่การรู้เท่าทัน ร่องรอยดิจิทัล และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นสำหรับเด็ก การรับมือ Cyberbullying กับแรงกดดันสังคมออนไลน์สำหรับเยาวชน การใช้ AI และป้องกันภัยหลอกลวงสำหรับวัยทำงาน ไปจนถึงเสริมความมั่นใจด้าน AI และความปลอดภัยให้ผู้สูงอายุ
การดำเนินงานร่วมกับภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคธุรกิจ ครอบครัว สื่อมวลชน และพันธมิตร ครอบคลุมการค้นหาช่องว่างผ่าน Digital Health Check การพัฒนาความรู้ด้วยหลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์: AI Literacy และการร่วมสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่ปลอดภัย รับผิดชอบ และเติบโตทันเทคโนโลยีอย่างยั่งยืน
ผู้ที่ต้องการเสริมทักษะเลือกใช้ AI ตรวจสอบข้อมูล และใช้งานอย่างเหมาะสม ปลอดภัย และรับผิดชอบ สามารถเริ่มเรียนรู้ผ่าน หลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์: AI Literacy
ติดตามข่าวสาร อัปเดตเทคโนโลยี รีวิวของใหม่ก่อนใคร ได้ทาง www.techoffside.com และ ช่องทางโซเชียล Facebook, Instagram, YouTube และ TikTok